Đọc sách tiếng Anh gặp từ mới: tra từ điển hay đoán nghĩa?
Đăng ngày 19 tháng 11, 2026
Trả lời ngắn: đừng tra mọi từ. Dừng lại ở từng từ sẽ làm đứt mạch truyện và khiến việc đọc chậm, mệt. Hãy đọc tiếp và chỉ tra những từ làm câu khó hiểu, những từ lặp lại nhiều lần và những từ quan trọng với câu chuyện, vào cuối trang chứ không phải giữa câu. Khi tra, luôn xem nghĩa của từ trong chính câu đó, vì rất nhiều từ tiếng Anh có nhiều nghĩa.
Nhiều người đọc sách tiếng Anh với từ điển hoặc ứng dụng dịch mở sẵn bên cạnh: một từ lạ, tra; thêm một từ, tra tiếp. Nửa tiếng sau vẫn ở trang ba và đã quên đầu chương nói gì. Bài này giúp bạn quyết định trong một giây xem một từ có đáng dừng lại không, cùng một thói quen giúp câu chuyện luôn trôi.
Vì sao không nên tra mọi từ?
Vì chính việc đọc mới giúp bạn gặp lại các từ nhiều lần, còn dừng liên tục khiến bạn đọc ít đi rất nhiều. Một trang tra tám lần tốn gấp ba thời gian, và đọc xong trang đó thì mạch truyện đã đứt.
Về trí nhớ cũng có lý do. Năm 2003, Rob Waring và Misako Takaki nghiên cứu người học đọc một cuốn sách phân cấp độ và thấy rằng rất ít từ mới học được từ một cuốn sách còn được nhớ sau vài tháng: từ chỉ ở lại khi bạn gặp nó nhiều lần. Điều đó đến từ việc đọc nhiều, chứ không phải tra hết mọi từ trong một cuốn.
Việc làm tuần này: đọc một chương với quy tắc “không bao giờ dừng giữa câu”. Để ý xem bạn nhớ câu chuyện được bao nhiêu hơn.
Những từ nào đáng tra?
Hãy tra một từ khi câu không có nghĩa nếu thiếu nó, khi nó lặp lại, hoặc khi câu chuyện phụ thuộc vào nó. Nếu vẫn hiểu câu, cứ đọc tiếp.
Một bài kiểm tra nhanh cho mỗi từ lạ:
- Không biết từ này, mình có hiểu câu không? Nếu có, đọc tiếp. Trong “He wrapped the scarf around his neck and stepped out into the drizzle,” không biết drizzle bạn vẫn hiểu anh ấy đã ra ngoài, có lẽ trời đang mưa.
- Từ này đã xuất hiện trước đó chưa? Lần thứ hai, thứ ba gặp lại một từ thì đáng tra: nó thường gặp trong cuốn này, và học nó sẽ lấp mọi lỗ hổng phía sau.
- Câu chuyện có xoay quanh nó không? Một từ trong tên chương, trong quyết định quan trọng của nhân vật hay ở câu cuối chương thì đáng kiểm tra.
- Nó có nằm trong một cụm từ không? Give up, run out of, look after không mang nghĩa cộng lại của các từ riêng lẻ. Nếu một từ quen bỗng có nghĩa lạ, hãy tra cả cụm.
Từ miêu tả (màu sắc, âm thanh, chất liệu) thường có thể bỏ qua. Những từ mang hành động hoặc logic của câu (động từ, although, unless, instead) thì thường không nên bỏ.
Việc làm tuần này: với mỗi từ lạ ở trang tiếp theo, hãy tự hỏi câu 1 trước. Bạn sẽ bỏ qua được hơn một nửa.
Đoán nghĩa theo ngữ cảnh có chính xác không?
Khá chính xác khi gần như mọi từ xung quanh đều quen, và kém chính xác khi không phải vậy. Ở một trang bạn biết khoảng 98% số từ, câu văn cho đủ manh mối; khi chỉ biết 90% hoặc ít hơn, chính các manh mối cũng là từ lạ, nên đoán thường sai.
Quay lại câu ví dụ: nếu chỉ không biết drizzle, bạn có thể đoán “một kiểu thời tiết, có lẽ mưa nhỏ” và đọc tiếp. Nhưng nếu không biết cả wrapped, scarf và drizzle, cả khung cảnh sẽ không ghép lại được.
Vì vậy độ khó của sách rất quan trọng. Nếu dòng nào bạn cũng phải đoán, vấn đề không nằm ở khả năng đoán của bạn mà ở cuốn sách đang quá khó. Cách kiểm tra trong một phút có ở bài một trang sách tiếng Anh có bao nhiêu từ mới là vừa?.
Việc làm tuần này: khi đoán nghĩa một từ, ghi phỏng đoán bằng bút chì ở lề sách. Cuối chương, kiểm tra vài từ để xem bạn đoán đúng bao nhiêu.
Lúc nào tra từ là tốt nhất?
Cuối trang, cuối đoạn hoặc cuối phần, không phải giữa câu. Chấm một chấm bút chì nhỏ dưới từ, đọc hết trang, rồi quay lại những chấm vẫn còn quan trọng.
Sự “hoãn lại” nhỏ này có ba lợi ích: câu chuyện không bị cắt ngang; nhiều chấm trở nên không cần thiết vì các câu sau đã giải thích; và khi thật sự tra, bạn sẽ đọc lại câu chứa từ đó, chính là ngữ cảnh cần thiết để chọn đúng nghĩa.
Việc làm tuần này: trong một buổi tối đọc sách, chỉ chấm bút chì và chỉ tra vào cuối mỗi trang.
Vì sao phải tra nghĩa trong câu chứ không phải từ đơn lẻ?
Vì một từ tiếng Anh có thể có nhiều nghĩa, và chỉ câu văn mới cho biết bạn gặp nghĩa nào. Từ điển liệt kê tất cả, còn bạn chỉ cần một.
Hãy xem break down:
- “Our car broke down on the way to the beach.” — bị hỏng.
- “She broke down and cried when she heard the news.” — suy sụp, bật khóc.
- “Let’s break the problem down into small steps.” — chia nhỏ.
Nếu chỉ gõ break down vào từ điển hay ứng dụng dịch, bạn sẽ nhận được cả danh sách; nếu chọn nghĩa đầu tiên, rất dễ sai. Nghĩa bạn cần là nghĩa làm cho câu của bạn hợp lý: hãy kiểm tra bằng cách nói lại cả câu bằng tiếng Việt với nghĩa đó.
Việc làm tuần này: với mỗi từ đã tra, nói lại cả câu bằng tiếng Việt với nghĩa bạn chọn. Nếu nghe lạ, thử nghĩa tiếp theo.
Hoàn toàn không dùng từ điển có được không?
Được, nếu sách đủ dễ. Nhiều chương trình đọc mở rộng (extensive reading) yêu cầu người đọc không dùng từ điển và chọn những cuốn sách không cần đến nó. Nếu bạn đọc sách mà mình biết khoảng 98% số từ, bạn hoàn toàn có thể làm vậy và vẫn dần học được từ mới theo thời gian.
Với phần lớn người trưởng thành, con đường ở giữa hiệu quả nhất: đọc không tra, đánh dấu từ lạ, rồi tra vài từ cuối buổi, những từ lặp lại hoặc quan trọng. Bạn giữ được nhịp của việc đọc mở rộng mà vẫn nắm được những từ sẽ gặp lại.
Thử ngay tối nay
- Chọn một cuốn sách có tối đa khoảng 5 từ mới mỗi trang.
- Đọc trọn một trang không dừng. Chấm một chấm dưới mỗi từ lạ.
- Cuối trang, xem lại các chấm: gạch những từ đã rõ nghĩa nhờ câu sau; chỉ tra những từ làm câu khó hiểu, lặp lại hoặc quan trọng với câu chuyện.
- Đọc lại câu chứa từ vừa tra, với nghĩa đó trong đầu.
- Lưu những từ muốn nhớ cùng với câu của chúng: xem bắt đầu đọc sách tiếng Anh.
VocabEasy được làm cho bước 3: chụp trang sách, chạm vào những từ đã chấm, iPhone sẽ dịch cả câu và làm nổi bật phần tương ứng với từng từ, để bạn thấy nghĩa trong câu này, không phải một danh sách. Cụm như break down cũng có thể tra cùng lúc.
Câu hỏi thường gặp
Gặp từ mới khi đọc sách tiếng Anh, nên đoán hay tra?
Làm cả hai, vào những lúc khác nhau. Đoán trong lúc đọc để không mất mạch, rồi tra vài từ vào cuối trang: những từ làm câu khó hiểu, lặp lại hoặc quan trọng với câu chuyện.
Mỗi trang nên tra bao nhiêu từ?
Thường không quá hai hoặc ba từ. Nếu bạn thấy cần tra nhiều hơn hẳn, có lẽ cuốn sách đang vượt trình độ hiện tại; với một cuốn dễ hơn, bạn sẽ học được nhiều từ hơn trong cùng thời gian.
Vì sao tra rồi mà vẫn nhanh quên?
Vì gặp một lần hiếm khi đủ. Nghiên cứu về sách phân cấp độ cho thấy rất ít từ mới từ một cuốn sách còn được nhớ sau vài tháng. Hãy lưu mỗi từ cùng câu của nó, thỉnh thoảng ôn lại và tiếp tục đọc: gặp lại từ đó trong những cuốn khác mới giúp bạn nhớ lâu.
Nên dùng từ điển Anh-Việt hay Anh-Anh?
Khi đọc sách, từ điển Anh-Việt hoặc bản dịch tiếng Việt nhanh hơn và hoàn toàn đủ dùng. Từ điển Anh-Anh dành cho người học giúp bạn hiểu thêm về cách dùng từ. Dù dùng loại nào, hãy đặt nghĩa trở lại câu để kiểm tra.
Cụm động từ và thành ngữ thì sao?
Hãy tra cả cụm. Give up, run out of, look after có nghĩa khác với từng từ riêng lẻ, nên khi một từ đơn giản khiến câu trở nên vô lý, câu trả lời thường nằm ở cụm từ.
VocabEasy giúp bạn đọc không bị ngắt quãng: chụp trang sách, chạm vào những từ đã đánh dấu và xem nghĩa của từng từ trong câu, lưu vào cuốn sách bạn đang đọc. Tải miễn phí trên App Store.